Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stanisława Staszica w Złotowie to najstarsza ze szkół złotowskich. Jest kontynuatorką tradycji polskiej szkoły działającej w Złotowie w latach 1929-1939.
Kiedy 31 stycznia 1945 roku Złotów po 173 latach niewoli wrócił do Macierzy, z otwarciem szkoły nie czekano do nowego roku szkolnego. Jest 20 kwietnia 1945 roku. Franciszek Łuczak, w tym dniu obejmuje stanowisko kierownika Publicznej Szkoły Powszechnej im Stanisława Staszica w Złotowie. Zajęcia rozpoczęte 20 kwietnia trwały do 19 lipca 1945 roku.
Od początku istnienia szkoła nosi imię Stanisława Staszica (wyboru patrona dokonał prawdopodobnie Franciszek Łuczak).
Wszystkie najważniejsze wydarzenia w życiu szkoły upamiętnia kronika szkoły prowadzona nieprzerwanie od 20 kwietnia 1945 roku, kiedy to pierwszego wpisu dokonał wspomniany kierownik szkoły.
Po latach wojennej tułaczki wrócili do Złotowa przedwojenni nauczyciele - Stafania Funkowa i Franciszek Piszczek(mgr fizyki i chemii). Zgłasza się również do pracy przebywająca na robotach przymusowych Henryka Garówna. W kwietniu trwają gorączkowe przygotowania do otwarcia szkoły: zabezpiecza się majątek i pomoce, porządkuje budynek dawnej szkoły polskiej, trwają zapisy dzieci – 17 kwietnia jest ich już 322 ( w tym jak podkreśla kronikarz „tylko 12 z terenów dawnej Polski”).
Od 18 do 20 kwietnia pierwsi uczniowie przygotowują się do uroczystego otwarcia szkoły – uczą się „Mazurka Dąbrowskiego”, pieśni „Boże coś Polskę”, wierszy i piosenek.
21 kwietnia msza święta z okolicznościowym przemówieniem księdza doktora J. Krauzego oraz akademia z udziałem miejscowych władz inaugurują pracę szkoły. Przez pierwsze dni dzieci uczą się w dawnym budynku (obecnie siedziba I Liceum Ogólnokształcącego im. M. Skłodowskiej-Curie ).
Teraz dopiero następuje organizacja klas według roczników. Szkoła liczy 5 oddziałów, bowiem połączono klasę IV z V i VI z VII.
Program nauczania obejmuje: religię, język polski, naukę o przyrodzie, arytmetykę, rysunki, zajęcia praktyczne, śpiew i ćwiczenia cielesne. Od klasy IV uczy się historii i geografii.
Na dzień 4 maja zwołano pierwsze posiedzenie rady pedagogicznej. 5 maja przydzielono szkole stałego woźnego, zostaje nim złotowianin Wojciech Gałła, któremu w pracy pomagają 2 sprzątaczki.
16 czerwca odbywa się w naszej szkole pierwsza powiatowa konferencja nauczycieli. Na tym zebraniu powołano Zarząd Powiatowy ZNP.
W okresie od maja do lipca grono nauczycielskie (liczące początkowo 4 osoby) zasilają : Antonina Gapowa, Bronisława Jaroszowa, Ewa Sromalanka, Franciszka Wasilkowska, Izydor Gajewski i Marceli Rumanowski.
Zajęcia trwają do 19 lipca.
Rok szkolny 1945/1946 uroczyście rozpoczął się 4 września, ale lekcje zaczynają się dopiero 10 września, bo odzyskany od wojska budynek dawnej niemieckiej szkoły powszechnej „władze rosyjskie przekazały dopiero 22 sierpnia i to w opłakanym stanie”. Pomimo trudności i zniszczeń przez kilka miesięcy udało się wiele zmienić na lepsze i zadbać o właściwe funkcjonowanie szkoły.
10 listopada powołano do życia Koło Rodzicielskie. Miesięczna składka na Komitet wynosiła 10 złotych.
1 grudnia 1945 roku odbyła się pierwsza wywiadówka.
W Styczniu 1946 roku powstała Spółdzielnia Uczniowska. Wiosną rozpoczęto uprawę szkolnego ogrodu o powierzchni 0,369 ha.
W tym roku szkolnym funkcję kierownika szkoły pełni Marceli Rumanowski. W szkole pracowało już 17 nauczycieli, w 17 klasach uczyło się 736 uczniów, z których aż 167 nie uzyskało promocji do następnej klasy. 28 czerwca, w dniu zakończenia roku szkolnego wszystkie klasy uwieczniono na dwóch grupowych zdjęciach.
Także rok szkolny 1946/1947 rozpoczął się z opóźnieniem, bo nie zakończono wakacyjnych remontów. Część uczniów, nauczycieli a także sprzęt przekazano od września do Szkoły Ćwiczeń. W naszej placówce pozostało 640 uczniów i 19 nauczycieli.
Biblioteka szkolna posiada już w swych zbiorach 283 książki i 593 podręczniki. Założono także karty czytelnika i karty książek. Dla dzieci zaprenumerowano : „Iskierki”, „Płomyczek” i „Płomyk”. Nauczyciele mogą czytać „Przekrój”, „Ilustrowany Kurier Polski” i „Arkonę”.
W szkole pracują prężnie : Samorząd Uczniowski, Spółdzielnia Uczniowska, koło sportowe, PCK, Liga Lotnicza i sekcja teatralna.
W czerwcu 1945 roku na 187 chłopców – 60 jest harcerzami, a spośród 179 dziewcząt – 49 to harcerki. Przez dwa następne lata w szkole działają : 2 drużyny harcerskie (męska i żeńska) oraz 2 drużyny zuchowe.
28 sierpnia Franciszek Łuczak przekazuje obowiązki kierownika szkoły swemu dotychczasowemu zastępcy Bolesławowi Jęchorkowi.
Dzięki kronice szkoły wiemy jakie były trzy pierwsze pełne trudu i zapału pionierskie lata.
GALERIA. Zdjęcia pochodzą z pierwszej szkolnej kroniki.